Giancarlo Annese
Pojęcie imperium, stanowiące ważny fundament imperialnego Rzymu, przetrwało upadek Cesarstwa Zachodniego i pozostawiło trwałe dziedzictwo w Europie. W trakcie późnoantycznych zmagań o zachowanie imperium, a także późniejszych prób przejęcia i zmiany tej koncepcji przez Karolingów i Niemców, imperium nieustannie ewoluowało, dostosowując się do potrzeb tych, którzy pragnęli je posiąść, lub wprowadzając ich w błąd. Na marginesie działań władców dostrzegamy odbicie ich wysiłków, wzajemne oddziaływanie z kwestiami religijnymi oraz praktyczne ograniczenia średniowiecznej koncepcji Imperium w tekstach takich jak „Instytucje' Justyniana, „Chronicon' Theitmara z Marseburga oraz „Memoriale de Prerogativa Imperii Romani' Aleksandra von Roesa.